Училишна Психологија

Дислексија - знаци и соодветни пристапи

Читањето претставува сложен процес. Нашиот мозок бара да ги поврзе буквите со звуците, да ги постави тие звуци во правилен редослед и да ги собере зборовите во реченици и параграфи што можеме да ги прочитаме и разбереме. Луѓето со дислексија имаат потешкотии да ги усогласат буквите што ги гледаат со звуците што соодветствуваат на тие букви и комбинации на букви. И кога имаат проблем со тој чекор, сите други чекори се потешки.

Рената Максимова | 30-Nov-2022

Дислексија - знаци и соодветни пристапи

Дислексијата се јавува поради разликата во начинот на кој мозокот ги обработува информациите. Сликите од мозокот покажуваат дека кога читаат луѓето со дислексија, користат различни делови од мозокот во споредба со луѓето без дислексија. Овие слики покажуваат и дека мозокот на луѓето со дислексија не работи ефикасно за време на читањето. Затоа читањето изгледа како  бавна и  напорна работа.

Повеќето луѓе мислат дека дислексијата предизвикува луѓето да ги менуваат буквите и бројките и да ги гледаат зборовите наназад. Но, промените се случуваат како нормален дел од развојот и се забележуваа кај многу деца до прво или второ одделение.

Главниот проблем во дислексијата е проблем со препознавање на фонемите. Значи, тешко е да се направи врска помеѓу звукот и симболот на буквата за тој звук, и да се спојат звуците во зборови.

Ова го отежнува препознавањето кратки, познати зборови или изговарањето подолги зборови. Потребно е многу време за лице со дислексија да изговори некој збор. Бидејќи читањето зборови бара повеќе време и фокус, значењето на зборот често се губи, а разбирањето на  прочитаното е слабо.

Секое од децата учи и се развива со свое темпо, а читањето не се разликува од  градењето на други вештини. Вообичаено е децата да сметаат дека читањето е предизвик во еден или друг момент. Но, ако учењето да чита станува постојана борба што го остава детето да заостанува зад своите врсници, можно е да има нарушување во учењето познато како дислексија.

 

Како е да  се има дислексија?

Ако имате дислексија, можеби ќе имате проблем да читате дури и едноставни зборови што сте ги виделе многу пати. Веројатно ќе читате бавно и ќе почувствувате дека треба дополнително да работите напорно кога читате. Може да ги измешате буквите во еден збор. Зборовите, исто така, може да се спојат заедно и да се изгубат празните места.

Можеби ќе имате проблем да запомните што сте прочитале. Можеби полесно се сеќавате кога ќе ви се прочитаат истите информации или кога ќе ги слушнете. Проблемите со зборови во математиката може да бидат особено тешки, дури и ако сте ги совладале основите на аритметиката. Исто така при јавните говорења можеби ќе имате проблем да ги пронајдете вистинските зборови или имиња за различни предмети. Правописот и пишувањето обично се многу тешки за луѓето со дислексија.

 

Родителите или наставниците кај детето  може да се посомневаат во дислексија ако забележат некои од овие карактеристики:

- Слаби вештини за читање, и покрај тоа што имаат нормална интелигенција

- Слаби вештини за правопис и пишување

- Проблеми со завршувањето на задачите и тестовите во временски рокови

- Тешкотии во запомнувањето на вистинските имиња за нештата

- Проблем со меморирање на пишаните списоци и телефонски броеви

- Проблеми со насоките (потешкотии при детерминирање десно од лево или нагоре од надолу) или читање карти

- Доцнење на говорот

- Проблеми со следењето на упатствата

- Повторување или испуштање кратки зборови како и, на, но...

 

Имајќи еден од овие проблеми не значи дека лицето има дислексија. Но, некој што покажува неколку од овие знаци треба да се тестира за состојбата.

 

Во училиште, децата со дислексија веројатно ќе:

- Имаат потешкотии да изговараат нови зборови

- Манифестираат недостаток на флуентност во споредба со другите деца на нивна возраст

 - Ги превртуваат буквите и броевите кога читаат

- Тешко им е да фаќаат белешки и да ги препишуваат зборовите од таблата

- Избегнуваат  да читаат гласно пред соучениците

- Стануваат  уморни или фрустрирани од читањето

- Дислексијата се пројавува кај  децата и  надвор од училиште, децата со дислексија исто така :

- Тешко   ги декодираат  знаците

- Наидуваат на потешкотии кога се обидуваат да ги научат правилата на игрите

- Имаат потешкотии да ги следат насоките од повеќе чекори

- Сметаат дека е особено голем предизвик да се научи друг јазик

- Стануваат неверојатно фрустрирани, што може да влијае на нивното расположение и емоционална стабилност.

 

 

Еден од најдобрите начини да се поддржи дете со дислексија - или кое било дете кое се бори - е да ги охрабрите оние активности што ги сака и во кои се чувствува добро, без разлика дали тоа е музика, приклучување во спортски тим или било што друго што помага да се изгради  самодоверба кај детето.

 

Други работи што може да му помогнат на детето со дислексија вклучуваат:

- Дополнително време на тестови

- Тивок простор за работа

- Опција за снимање на предавања

- Опција да се дадат вербални, наместо писмени, одговори (кога е соодветно)

- Слушање аудио книги како алтернатива за читање

- Пишување на компјутер или таблет наместо да пишувате

- Апликации кои можат да го направат учењето забавно со претворање на декодирањето во игра

- Користење на линијар за да им помогнете на децата да читаат во права линија, што може да им помогне да останат фокусирани

 

Емоционална поддршка

Емоционалната поддршка е многу важна. Луѓето со дислексија често се фрустрирани бидејќи колку и да се трудат, изгледа дека не можат да бидат во чекор со другите ученици. Тие може да се чувствуваат дека не се толку паметни како нивните врсници и може да ги прикријат своите проблеми со глумење на час или да бидат "класни кловн". Тие може да се обидат да ги натераат другите ученици да ја завршат нивната работа наместо нив. Може да се преправаат дека не се грижат за нивните оценки или  мислат дека училиштето е глупаво.

Семејството и пријателите можат да им помогнат на луѓето со дислексија со разбирање дека тие не се глупави или мрзливи и дека се трудат колку што можат.

Важно е да ги препознаете и цените силните страни на секој човек.

Луѓето со дислексија не треба да се чувствуваат ограничени во нивниот академски или кариерен избор.

Дислексијата е различна за секого. Некои луѓе имаат блага форма со која на крајот учат како да управуваат. Други имаат малку повеќе проблеми да го надминат. Дури и ако децата не се во можност целосно да ја надминат дислексијата, тие сепак можат да одат на факултет и да успеат во животот.

Важно е да се знае дека иако дислексијата влијае на учењето, тоа не е проблем на интелигенцијата. Луѓето со дислексија се исто толку паметни како и нивните врсници. Има безброј приказни за луѓе кои напредуваат со дислексија, вклучувајќи актери, претприемачи и избрани функционери.

Дислексијата може да резултира со фрустрација, срам, избегнување и ниска самодоверба како резултат на тешкотии во извршувањето на задачите кои се чини дека им доаѓаат природно на другите. Демистифицирањето на нарушувањето во учењето со вашето дете може да му помогне да ги развие алатките и издржливоста - неопходни за да се справи со тоа, и во училиште и во социјални околности.

Некои работи што можете да ги направите за да му помогнете :

Разговарајте за конкретните предизвици што произлегуваат од дислексијата.

Признајте го  напорот и прославете ја напорната работа, дури и ако сè уште има грешки: „Знам колку беше тешко  читањето на домашната задача. Толку сум горд/а на тоа колку напорно се трудеше“.

Помогнете им да ги препознаат своите силни страни.

Борба против негативниот самоговор: Ако вашето дете почне да кажува работи како: „Јас сум само глупав“, не го игнорирајте.

 

Во училишната средина развивањето на инклузивни и поддржувачки средини за учење во наставата е клучно за секој ученик, а особено за децата кои се соочуваат со дислексија.

 

Предизвиците за учениците со дислексија варираат од личност до личност, така што фокусот на наставата треба да биде на правење на средина за учење што е можно поинклузивна и поддржувачка. Во таа насока:

 

1. Создадете култура за поддршка и соработка во училницата

Создадете култура за поддршка и соработка во училницата со тоа што ќе ги запознаете сите ваши ученици како поединци и ќе ги охрабрите да се запознаат. Ова ќе им помогне на учениците да се чувствуваат удобно да размислуваат за начините за извршување на задачите и да бараат поддршка.

 

2. Користете мултисензорен пристап и активности

Користете мултисензорен пристап и активности за да им дадете на учениците повеќе од еден начин да воспостават врски и да научат концепти. На пример, користете флеш карти, кукли, видеа со приказни и вистински предмети во училницата. Кога учениците користат повеќе од едно сетила истовремено, нивниот мозок се стимулира на различни начини. Мултисензорните активности може да вклучуваат комбинација од читање, слушање, гледање, допирање на некој предмет, физичко движење низ просторот или користење на гестови.

 

3. Понудете им избор на учениците

Понудете им на учениците избор за тоа како ќе се вклучат во задачите за да го направат учењето позначајно и поопфатно. На пример, учениците може да „цртаат“ наместо да пишуваат белешки за време на задача за слушање или додека се подготвуваат за задача за зборување..

 

4.  Поминете некое време експлицитно подучувајќи ги стратегиите за испитите

Поминете одредено време експлицитно подучувајќи ги стратегиите за испитот, како на пример како да им пристапите на одредени задачи на испитот и разделете ги на серија едноставни чекори.

 

5. Понудете им повеќе можности на учениците за реализација на активностите

Користете различни техники за да им помогнете на учениците да запаметат нови зборови, вклучувајќи цртање, музика или ритам, движење, гестови и техники за визуелизација.

 

6. Обидете се со различни пристапи за давање повратни информации

Разговарајте со вашите ученици за тоа каков тип на повратни информации функционира најдобро за нив. Запомнете дека слушањето на гласот на наставникот може да се чувствува повеќе лично и поддржувачко отколку да добивате писмени повратни информации со црвено пенкало, затоа обидете се да направите кратко видео или гласовна снимка со вашите коментари.

 

7. Запомнете дека оценувањето треба да биде континуирано

Запомнете дека оценувањето треба да биде тековно и не е крај на процесот на учење. Ако му вратите нешто на ученикот за да го поправи, проверете дали сте ја провериле следната верзија и потоа дајте му повратна информација и за ова. Предизвиците што ги доживуваат учениците со дислексија често доведуваат до ниски нивоа на самодоверба, затоа не заборавајте да вклучите позитивни повратни информации за да ги поттикнете учениците и да изградите самодоверба. Ова секако важи за сите  ученици!

 

 Дислексијата не е нешто што поминува само по себе. За среќа, со соодветна помош, повеќето луѓе со дислексија учат да читаат и функционираат низ животните предизвици. Тие често наоѓаат различни начини да учат и ги користат тие стратегии цел живот.

 Дислексијата не може да се „излечи“ - таа е доживотна. Но, со правилна поддршка,  поединци со дислексија можат да станат многу успешни студенти и возрасни.

;

Можеби ќе те интересира

payment-methods